Κ6Υ - Εθνογραφικές εφαρμογές στις τυπικές και τις άτυπες μορφές εκπαίδευσης

Το μάθημα περιλαμβάνει καταρχάς την αποσαφήνιση της έννοιας «Εθνογραφία» και την ιστορική της εξέλιξη. Ο βασικός στόχος αυτής της θεωρητικής προσέγγισης είναι να κατανοήσουν οι φοιτητές τη σχέση Κοινωνικής και Πολιτισμικής Ανθρωπολογίας από τη μια μεριά, και Εθνογραφίας από την άλλη, τόσο στο πλαίσιο του λεγόμενου «Εθνογραφικού Ρεαλισμού», δηλαδή την κλασική εκδοχή της Κοινωνικής Ανθρωπολογίας, όσο και στο πλαίσιο της «Πολιτισμικής Κριτικής», που ανανέωσε την επιστημολογική συζήτηση για την Κοινωνική Ανθρωπολογία και την Εθνογραφία. Στη συνέχεια επιδιώκεται η συστηματική διδασκαλία των μεθοδολογικών εργαλείων της εθνογραφικής προσέγγισης (συμμετοχική παρατήρηση, συνέντευξη, ημερολόγιο κ.λπ.) στο πλαίσιο των ποιοτικών μεθόδων έρευνας, ώστε οι φοιτητές του Μεταπτυχιακού Προγράμματος Σπουδών να εξοικειωθούν με μια κατ’ αρχήν μεθοδολογική διαδικασία.

Στη συνέχεια, στόχος του μαθήματος είναι να κατανοήσουν οι φοιτητές την αναγκαιότητα της εθνογραφικής προσέγγισης απέναντι στη σύγχρονη εκπαιδευτική διαδικασία, όσον αφορά τόσο τις τυπικές όσο και τις άτυπες μορφές εκπαίδευσης. Καταρχάς αποσαφηνίζεται η βασική (μεθοδολογική κατά κύριο λόγο) διαφορά ανάμεσα στα γνωστικά αντικείμενα Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης και Ανθρωπολογία της Εκπαίδευσης, αλλά και τα πλαίσια της σύγχρονης εκπαιδευτικής διαδικασίας τόσο διεθνώς όσο κυρίως στην ελληνική εκπαίδευση (εκπαίδευση μεταναστών, μειονοτική εκπαίδευση, εκπαίδευση ενηλίκων κ.λπ.), ώστε να διαμορφωθεί ένα σαφές πλαίσιο εφαρμογής της εθνογραφικής μεθόδου ως εργαλειακής προσέγγισης για την παραγωγή εκπαιδευτικού υλικού, διδακτικών προσεγγίσεων κ.λπ. στην τυπική και την άτυπη εκπαίδευση. Βασικά εννοιολογικά εργαλεία για την προσέγγιση των ζητημάτων αυτών είναι οι έννοιες της ταυτότητας και της ετερότητας, τα γνωστικά μοντέλα, η συσχέτιση της εκπαιδευτικής διαδικασίας με την έννοια του πολιτισμού (culture) κ.λπ.

Χρονοδιάγραμμα διδασκαλίας

1η Ενότητα: Η έννοια της Εθνογραφίας. Ανάμεσα στη θεωρία και τη μέθοδο.

2η Ενότητα: Τα μεθοδολογικά εργαλεία. Α) Η έννοια της συμμετοχικής παρατήρησης

3η Ενότητα: Τα μεθοδολογικά εργαλεία. Β) Η συνέντευξη

4η Ενότητα: Τα μεθοδολογικά εργαλεία. Γ) Το εθνογραφικό ημερολόγιο και η αρχειακή εθνογραφία.

5η Ενότητα: Εθνογραφία της εκπαίδευσης και εθνογραφία στην εκπαίδευση.

6η Ενότητα: Εθνογραφία και άτυπες μορφές εκπαίδευσης. Ανασχεδιάζοντας την εκπαιδευτική διαδικασία.

7η – 10η Ενότητα: Παραδείγματα – εφαρμογές.

Τρόπος αξιολόγησης

Το μάθημα θα εξεταστεί με την εκπόνηση πρωτότυπης εθνογραφικής εργασίας που θα περιλαμβάνει:

Α) Βιβλιογραφική έρευνα και αποδελτίωση.

Β) Έρευνα πεδίου (επιτόπια έρευνα και /ή αρχειακή έρευνα, ανάλογα με το θέμα).

Γ) Σύνθεση εθνογραφικού κειμένου έκτασης 5.000-10.000 λέξεων (χωρίς να υπολογίζεται η βιβλιογραφία και το τυχόν Παράρτημα).

Οι εργασίες μπορούν να είναι και ομαδικές. Τα θέματα θα αφορούν την εθνογραφική προσέγγιση ζητημάτων που σχετίζονται με τις τυπικές ή τις άτυπες μορφές εκπαίδευσης, συγχρονικά (στο παρόν) ή ιστορικά (στο παρελθόν), και η μορφή τους μπορεί να ποικίλει, ανάλογα με τον τρόπο προσέγγισης του ερευνητή ή την ιδιαιτερότητα του θέματος (π.χ. ιστορικοποιημένες ή δραματοποιημένες εθνογραφίες, οπτικοποιημένες εθνογραφίες κ.ο.κ.). Ωστόσο, η τυπική δομή μιας εθνογραφικής εργασίας περιλαμβάνει: Θεωρητική και μεθοδολογική εισαγωγή, «πυκνή περιγραφή» του εμπειρικού υλικού που συγκεντρώθηκε κατά τη φάση της έρευνας πεδίου, συμπεράσματα, παράθεση βιβλιογραφίας και Παράρτημα (όπου κατατίθεται μέρος του εμπειρικού υλικού).

Υπεύθυνος μαθήματος: Βασίλης Δαλκαβούκης, Επίκουρος καθηγητής ΤΙΕ-ΔΠΘ

Είσοδος ή Εγγραφή

Ξεχάσατε τον κωδικό σας; / Ξεχάσατε το όνομα χρήστη;